Sáu cách phân tích lương và chi phí nhân sự: vị trí so với khung lương, phân bố lương, chi phí payroll, chênh lệch lương theo nhóm, mức tăng lương và độ chính xác của dữ liệu. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba cách đặt lương so với khung và xem lương trải ra thế nào.
Lương thực trả chia cho mức giữa của khung lương cho vị trí đó.
Là gì
Compa-ratio là lương thực trả chia cho mức giữa (midpoint) của khung lương cùng vị trí. Giá trị quanh 1 nghĩa là lương đang ở giữa khung. Chỉ số này giúp thấy ai đang trả thấp hoặc cao so với khung của doanh nghiệp.
Cách làm
- Xây dựng khung lương với mức giữa cho từng vị trí.
- Tính compa-ratio cho từng người.
- Xem nhóm có compa-ratio quá thấp để đánh giá rủi ro giữ người.
Lưu ý
Khung lương phải dựa trên thị trường và công bằng nội bộ. Không chỉ là con số tính toán.
Xem lương trải ra thế nào trong nhóm, không chỉ mức trung bình.
Là gì
Phân bố lương cho biết lương trải từ thấp đến cao ra sao trong một vị trí. Phân bố quá rộng hoặc quá hẹp đều có thể là dấu hiệu cần xem lại chính sách.
Cách làm
- Vẽ phân bố lương theo vị trí.
- Xem tỷ lệ người ở đầu và cuối khung.
- So với khung lương đã duyệt.
Lưu ý
Mức trung bình có thể đẹp nhưng vài người rất thấp vẫn là vấn đề công bằng.
Tổng chi phí nhân sự gồm lương, thuế, bảo hiểm và các khoản phát sinh.
Là gì
Chi phí payroll là tổng chi phí liên quan đến lương, bao gồm phần doanh nghiệp đóng bảo hiểm và các khoản phát sinh khác. Chi phí thực tế thường cao hơn tổng lương ký trên hợp đồng.
Cách làm
- Liệt kê đầy đủ các khoản chi cấu thành payroll.
- Tính chi phí theo nhóm và theo kỳ.
- So với ngân sách đã duyệt.
Lưu ý
Đo chỉ tiền lương ký hợp đồng sẽ đánh giá thấp chi phí nhân sự thực.
Ba việc giúp lương công bằng, hợp lý và dựa trên dữ liệu đúng.
So lương giữa các nhóm để phát hiện bất bình đẳng không có lý do.
Là gì
Phân tích chênh lệch lương theo nhóm giúp phát hiện khác biệt không có cơ sở giữa các nhóm có năng lực và kinh nghiệm tương đương. Đây là việc cần làm thận trọng và đúng quy định pháp luật về bình đẳng.
Cách làm
- Chọn các yếu tố hợp lệ như vị trí, kinh nghiệm, năng lực.
- So lương giữa các nhóm có cùng yếu tố.
- Giải thích chênh lệch còn lại hoặc điều chỉnh.
Lưu ý
Phân tích này cần được thực hiện cẩn thận và đối chiếu quy định về bình đẳng trong lao động.
Tỷ lệ tăng lương hằng năm theo nhóm và so với mức chung của thị trường.
Là gì
Mức tăng lương là tỷ lệ lương tăng so với kỳ trước. Nếu mức tăng thấp hơn lạm phát hoặc thị trường liên tục, người lao động có thể bị giảm thu nhập thực tế và dễ rời đi.
Cách làm
- Tính mức tăng trung bình theo nhóm và theo đánh giá.
- So với mức tăng của thị trường trong ngành.
- Ghi lý do khi có người không được tăng.
Lưu ý
Mức tăng thấp không phải lúc nào cũng là vấn đề. Cần xem cùng với đánh giá và mức lương hiện tại.
Phân tích lương chỉ đúng khi dữ liệu lương đầy đủ và đã đối chiếu.
Là gì
Phân tích lương dùng dữ liệu từ bảng lương, hồ sơ và khung lương. Nếu các nguồn lệch nhau, mọi kết quả phân tích đều sai. Cần đối chiếu nguồn trước khi phân tích.
Cách làm
- Đối chiếu tổng lương trong bảng lương với hồ sơ.
- Kiểm tra vị trí và cấp bậc có đủ cho mọi người.
- Ghi nguồn và ngày chốt trên mọi báo cáo.
Lưu ý
Phân tích trên dữ liệu chưa chốt có thể dẫn tới quyết định tăng lương sai. Chỉ dùng dữ liệu đã chốt.
Ba nhóm thuật ngữ nền tảng của phân tích lương thưởng.
- Compensation Analytics: phân tích dữ liệu lương thưởng để ra quyết định.
- Tổng thu nhập: lương cơ bản, phụ cấp, thưởng và các khoản khác.
- Lương cơ bản: phần lương cố định theo hợp đồng.
- Lương biến đổi: phần thay đổi theo kết quả như thưởng, hoa hồng.
- Phúc lợi: các quyền lợi ngoài tiền lương.
- Thang bảng lương: hệ thống ngạch, bậc, mức lương.
- Compa-ratio: tỷ lệ lương thực tế so với mức giữa của thang.
- Khảo sát lương thị trường: số liệu lương của doanh nghiệp tương đương.
- Công bằng nội bộ: lương hợp lý giữa các vị trí trong công ty.
- Chênh lệch lương: khác biệt thu nhập giữa các nhóm.
- Quỹ lương: tổng chi phí lương trong kỳ.
- Chi phí nhân sự: quỹ lương cộng các khoản liên quan.
- Ngân sách lương: kế hoạch chi phí lương cho năm hoặc kỳ.
- Hiệu quả đầu tư lương: kết quả đạt được so với chi phí lương.
- Điều chỉnh lương: tăng hoặc giảm lương theo chính sách.
Sáu quy trình cốt lõi, mỗi quy trình có mục đích và các bước thực hiện.
Để làm gì: có một nguồn dữ liệu thống nhất về lương thưởng toàn công ty.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lấy dữ liệu lương. Từ bảng lương đã duyệt.
- Bước 2 - Lấy dữ liệu thưởng, phụ cấp. Theo loại.
- Bước 3 - Lấy dữ liệu nhân sự. Chức danh, cấp bậc, bộ phận.
- Bước 4 - Chuẩn hóa. Mã, định nghĩa các khoản.
- Bước 5 - Làm sạch. Trùng, thiếu, sai.
- Bước 6 - Bảo mật dữ liệu. Phân quyền xem.
Để làm gì: hiểu tiền lương đang được chi ở đâu và cơ cấu có hợp lý không.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Tổng hợp quỹ lương. Theo bộ phận, cấp bậc.
- Bước 2 - Tách cơ cấu. Cơ bản, biến đổi, phụ cấp, thưởng.
- Bước 3 - So với kế hoạch. Ngân sách lương.
- Bước 4 - So với kết quả kinh doanh. Chi phí trên doanh thu.
- Bước 5 - Tìm điểm bất thường. Tăng nhanh, lệch lớn.
- Bước 6 - Báo cáo. Cho lãnh đạo.
Để làm gì: bảo đảm lương hợp lý giữa các vị trí, tránh bất bình trong nội bộ.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Nhóm các vị trí tương đương. Theo giá trị công việc.
- Bước 2 - So sánh mức lương. Trong từng nhóm.
- Bước 3 - Tính compa-ratio. Với thang lương.
- Bước 4 - Tìm chênh lệch bất hợp lý. Cùng việc, khác lương nhiều.
- Bước 5 - Tìm nguyên nhân. Lịch sử, thương lượng, thâm niên.
- Bước 6 - Đề xuất điều chỉnh. Theo ngân sách.
Để làm gì: giữ mức lương cạnh tranh để thu hút và giữ người.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chọn vị trí cần so sánh. Then chốt, khó tuyển.
- Bước 2 - Lấy dữ liệu thị trường. Khảo sát đáng tin cậy.
- Bước 3 - Đối chiếu chức danh. Cùng mức độ công việc.
- Bước 4 - So sánh mức lương. Của công ty và thị trường.
- Bước 5 - Xác định vị thế. Thấp, ngang, cao hơn.
- Bước 6 - Đề xuất. Điều chỉnh có chọn lọc.
Để làm gì: dự tính chi phí trước khi quyết định tăng lương hay thưởng.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Xác định chính sách. Tăng lương theo kết quả, thâm niên.
- Bước 2 - Xác định quỹ dự kiến. Theo kết quả kinh doanh.
- Bước 3 - Mô phỏng kịch bản. Nhiều mức tăng.
- Bước 4 - Tính tác động chi phí. Tổng quỹ lương.
- Bước 5 - Trình phương án. Kèm khuyến nghị.
- Bước 6 - Lãnh đạo duyệt. Và phổ biến.
Để làm gì: chính sách lương luôn phù hợp với chiến lược và thị trường.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lập báo cáo định kỳ. Chi phí, cơ cấu, công bằng.
- Bước 2 - Đánh giá hiệu quả. Lương thưởng có tạo động lực không.
- Bước 3 - Rà soát thang bảng lương. Còn phù hợp không.
- Bước 4 - Rà soát tuân thủ. Theo quy định hiện hành.
- Bước 5 - Đề xuất điều chỉnh. Chính sách.
- Bước 6 - Lưu hồ sơ. Để so sánh dài hạn.
Vấn đề theo từng cấp: thực thi, quản lý, lãnh đạo, nhân viên và đặc thù ngành.
- Dữ liệu lương, thưởng nằm ở nhiều nơi.
- Khoản phụ cấp đặt tên không thống nhất.
- Gộp thủ công, dễ sai.
- Khó truy ra vì sao lương một người cao hơn.
- Đề xuất tăng lương theo cảm tính hoặc áp lực.
- Không biết khung lương cho vị trí của mình.
- Không giải thích được chênh lệch với đội nhóm.
- Giữ người bằng cách xin ngoại lệ liên tục.
- Chi phí lương tăng nhưng không rõ hiệu quả.
- Không có dữ liệu thị trường để so sánh.
- Quyết định tăng lương thiếu mô phỏng chi phí.
- Chính sách lương không gắn với kết quả.
- Không hiểu vì sao lương mình như vậy.
- Thấy người mới hoặc người cùng việc lương cao hơn.
- Không biết lộ trình tăng lương.
- Lương không tương xứng với đóng góp.
- Nhiều khoản phụ cấp ca, độc hại, chuyên cần.
- Chênh lệch lương giữa công nhân lâu năm và mới.
- Lương sản phẩm biến động theo đơn hàng.
- Mỗi điểm bán trả mức khác nhau cho cùng vị trí.
- Phần hoa hồng, thưởng doanh số phức tạp.
- Doanh nghiệp nhỏ trả theo thỏa thuận riêng, không có thang lương.
Bốn nhóm chỉ số: tài chính, khách hàng, quy trình, con người.
- Quỹ lương so với ngân sách
- Chi phí lương trên doanh thu
- Chi phí nhân sự bình quân mỗi người
- Chưa có chỉ số chuẩn cho nhóm này
- Thời gian ra báo cáo lương thưởng sau kỳ
- Tỷ lệ dữ liệu lương đầy đủ, chính xác
- Tỷ lệ điều chỉnh lương theo đúng quy trình
- Compa-ratio trung bình theo nhóm
- Chênh lệch lương giữa các nhóm tương đương
- Mức hài lòng về lương thưởng
- Tỷ lệ nghỉ việc vì lý do lương
Ai làm gì trong từng mô hình, lật thẻ để xem.
- C&B: phân tích cơ cấu lương sản phẩm, phụ cấp ca.
- Quản đốc: đề xuất điều chỉnh theo kết quả.
- Giám đốc nhà máy: duyệt chi phí.
- HR trụ sở: chuẩn khung lương toàn chuỗi.
- Quản lý khu vực: đề xuất điều chỉnh theo vùng.
- Quản lý điểm: thưởng theo doanh số.
- HR: phân tích cơ cấu lương, phục vụ phí.
- Trưởng bộ phận: đề xuất điều chỉnh.
- Tổng quản lý: duyệt ngân sách.
- C&B: phân tích lương theo chuyến, phụ cấp.
- Điều phối: đề xuất theo hiệu suất.
- Giám đốc vận hành: duyệt chi phí.
- HR dự án: phân tích chi phí nhân công theo dự án.
- Chỉ huy trưởng: đề xuất mức lương công trường.
- Giám đốc: duyệt ngân sách.
- Chủ doanh nghiệp: quyết định lương, thưởng.
- Kế toán kiêm nhân sự: ghi chép, lập bảng so sánh đơn giản.
- Trưởng nhân sự: thiết kế thang lương, báo cáo.
- Chuyên viên C&B: phân tích, khảo sát thị trường.
- Kế toán trưởng: phối hợp ngân sách.
Tick từng mục và tải về file CSV để giao việc.
- Lấy bảng lương đã duyệt
- Lấy dữ liệu thưởng và phụ cấp
- Lấy dữ liệu chức danh, cấp bậc
- Chuẩn hóa mã và định nghĩa các khoản
- Làm sạch dữ liệu trùng, thiếu
- Phân quyền xem dữ liệu lương
- Tổng hợp quỹ lương theo bộ phận
- Tách lương cơ bản, biến đổi, phụ cấp, thưởng
- So với ngân sách lương
- So với kết quả kinh doanh
- Tìm điểm bất thường
- Báo cáo lãnh đạo
- Nhóm các vị trí tương đương
- So sánh lương trong từng nhóm
- Tính compa-ratio với thang lương
- Tìm chênh lệch bất hợp lý
- Tìm nguyên nhân chênh lệch
- Đề xuất điều chỉnh theo ngân sách
- Xác định chính sách điều chỉnh
- Xác định quỹ dự kiến
- Mô phỏng nhiều kịch bản
- Tính tác động lên tổng quỹ lương
- Trình phương án kèm khuyến nghị
- Lãnh đạo duyệt và phổ biến