Sáu cách phân tích giữ chân nhân viên: nghỉ sớm, nghỉ có lý do, nghỉ đáng tiếc, nhóm nguy cơ, phỏng vấn khi nghỉ và đo kết quả giữ người. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba cách thấy người đang nghỉ và vì sao họ nghỉ.
Phần lớn người nghỉ việc trong vài tháng đầu, nên đây là giai đoạn cần chú ý nhất.
Là gì
Phân tích nghỉ sớm đếm số người nghỉ trong 90 ngày hoặc 6 tháng đầu. Đây thường là dấu hiệu của tuyển sai kỳ vọng, hướng dẫn kém hoặc không hòa nhập được với nhóm.
Cách làm
- Tính tỷ lệ nghỉ trong 90 ngày đầu theo nhóm tuyển.
- So với kênh tuyển và người phỏng vấn.
- Kiểm tra quy trình đón nhận người mới.
Lưu ý
Nghỉ sớm không chỉ là lỗi của người nghỉ. Cần xem cả cách doanh nghiệp đón nhận người mới.
Phân loại lý do nghỉ để thấy nguyên nhân có thể kiểm soát được.
Là gì
Phân loại lý do nghỉ gồm lương, quản lý, khối lượng công việc, cơ hội phát triển và lý do cá nhân. Lý do có thể kiểm soát (như quản lý, lương) là nơi doanh nghiệp có thể hành động.
Cách làm
- Chuẩn hóa danh mục lý do nghỉ, khoảng 6 đến 8 mục.
- Ghi lý do theo cách thống nhất khi làm thủ tục.
- Tổng hợp theo quý và theo đơn vị.
Lưu ý
Lý do chính thức khi nghỉ thường khác lý do thật. Phỏng vấn khi nghỉ giúp biết chắc hơn.
Tách người nghỉ mà doanh nghiệp không muốn mất khỏi người nghỉ là điều bình thường.
Là gì
Nghỉ đáng tiếc (regrettable turnover) là việc người có năng lực tốt hoặc người quan trọng rời đi. Tỷ lệ nghỉ chung có thể ổn nhưng nghỉ đáng tiếc cao là rủi ro thật.
Cách làm
- Đánh dấu người nghỉ là đáng tiếc theo tiêu chí thống nhất.
- Tính tỷ lệ nghỉ đáng tiếc riêng.
- Ưu tiên giữ chân ở nhóm có tỷ lệ này cao.
Lưu ý
Tiêu chí “đáng tiếc” cần do quản lý và nhân sự cùng thống nhất, tránh để một người quyết định.
Ba việc giúp chủ động giữ người và đo kết quả.
Dùng dấu hiệu sẵn có như thời gian chưa thăng tiến để nhận ra nhóm cần chú ý.
Là gì
Nhóm nguy cơ là nhóm có tổ hợp dấu hiệu thường đi trước việc nghỉ, ví dụ lâu chưa tăng lương, nhiều ca đêm, khảo sát gắn kết thấp. Đây chỉ là tín hiệu để quan tâm, không phải để kết luận về từng người.
Cách làm
- Chọn 2 đến 3 dấu hiệu đơn giản có sẵn trong dữ liệu.
- Xem nhóm có nhiều dấu hiệu cùng lúc.
- Hỏi quản lý trực tiếp và trao đổi với người lao động.
Lưu ý
Tuyệt đối không dùng dấu hiệu để ra quyết định bất lợi cho người lao động. Cần cân nhắc quyền riêng tư.
Hỏi người sắp nghỉ bằng câu hỏi cố định để có dữ liệu so sánh.
Là gì
Phỏng vấn khi nghỉ (exit interview) là cuộc trò chuyện với người sắp nghỉ để hiểu lý do thật. Dùng cùng một bộ câu hỏi giúp kết quả so sánh được qua thời gian.
Cách làm
- Soạn 5 đến 7 câu hỏi cố định.
- Người phỏng vấn không phải quản lý trực tiếp.
- Tổng hợp kết quả theo quý.
Lưu ý
Người nghỉ thường ngại nói thật. Cần cam kết rõ dữ liệu được dùng ẩn danh, theo tổng hợp.
Đo xem các biện pháp giữ người có làm giảm nghỉ việc không, không chỉ đếm hoạt động.
Là gì
Đo kết quả giữ người là so sánh tỷ lệ nghỉ trước và sau khi áp dụng một biện pháp, hoặc giữa nhóm có và không có biện pháp. Đếm số buổi đào tạo hay chương trình không cho biết biện pháp có hiệu quả hay không.
Cách làm
- Ghi ngày bắt đầu từng biện pháp.
- So tỷ lệ nghỉ của nhóm áp dụng và nhóm chưa áp dụng.
- Ghi rõ những yếu tố khác có thể ảnh hưởng.
Lưu ý
Tương quan không phải nhân quả. Trình bày kết quả một cách khiêm tốn và nêu giới hạn.
Ba nhóm thuật ngữ nền tảng của phân tích giữ chân và nghỉ việc.
- Turnover (nghỉ việc): số người rời công ty trên nhân sự bình quân.
- Nghỉ việc tự nguyện: người lao động chủ động xin nghỉ.
- Nghỉ việc không tự nguyện: công ty chấm dứt hợp đồng.
- Nghỉ việc giai đoạn đầu: người mới nghỉ sớm sau khi vào.
- Nghỉ việc có tiếc: mất người giỏi, khó thay thế.
- Retention (giữ chân): tỷ lệ người ở lại sau một khoảng thời gian.
- Thâm niên: thời gian gắn bó.
- Gắn kết nhân viên: mức độ tận tâm và muốn đóng góp.
- Chỉ số rủi ro nghỉ việc: mức độ nguy cơ một người sắp nghỉ.
- Phỏng vấn giữ chân: trao đổi với người đang có ý định nghỉ.
- Phỏng vấn thôi việc: thu thập lý do từ người nghỉ.
- Nguyên nhân nghỉ việc: lương, quản lý, phát triển, môi trường, cá nhân.
- Chi phí nghỉ việc: tuyển lại, đào tạo, mất năng suất.
- Khảo sát gắn kết: đo cảm nhận người lao động định kỳ.
- Kế hoạch giữ chân: hành động nhằm giảm nghỉ việc.
Sáu quy trình cốt lõi, mỗi quy trình có mục đích và các bước thực hiện.
Để làm gì: có dữ liệu nghỉ việc chính xác, phân loại thống nhất để phân tích.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Thống nhất định nghĩa. Tự nguyện, không tự nguyện.
- Bước 2 - Ghi nhận từng trường hợp. Bộ phận, chức danh, thâm niên.
- Bước 3 - Phân loại. Theo lý do và thời điểm.
- Bước 4 - Đánh dấu nghỉ việc có tiếc. Người giỏi, vị trí then chốt.
- Bước 5 - Đối chiếu hồ sơ. Ngày nghỉ, quyết định.
- Bước 6 - Cập nhật dữ liệu. Hằng tháng.
Để làm gì: hiểu lý do thật khiến người lao động ra đi.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chuẩn bị bộ câu hỏi. Thống nhất cho mọi người.
- Bước 2 - Người phỏng vấn độc lập. Không phải quản lý trực tiếp.
- Bước 3 - Tạo không khí cởi mở. Cam kết bảo mật hợp lý.
- Bước 4 - Ghi nhận lý do. Lý do chính và lý do phụ.
- Bước 5 - Tổng hợp. Theo nhóm nguyên nhân.
- Bước 6 - Báo cáo. Cho trưởng nhân sự.
Để làm gì: biết nghỉ việc tập trung ở đâu để xử lý đúng chỗ.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Tính tỷ lệ. Theo công thức thống nhất.
- Bước 2 - Chia nhóm. Bộ phận, quản lý, thâm niên, chức danh.
- Bước 3 - So sánh các kỳ. Xu hướng.
- Bước 4 - Tìm điểm nóng. Nhóm tỷ lệ cao.
- Bước 5 - Gắn với nguyên nhân. Từ phỏng vấn, khảo sát.
- Bước 6 - Nêu giả thuyết. Để kiểm chứng.
Để làm gì: phát hiện người có nguy cơ nghỉ để can thiệp kịp thời.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chọn dấu hiệu. Vắng mặt tăng, giảm hiệu suất, đã lâu không thăng tiến.
- Bước 2 - Xác định nhóm then chốt. Ưu tiên người khó thay thế.
- Bước 3 - Theo dõi định kỳ. Nhắc quản lý.
- Bước 4 - Trao đổi giữ chân. Trước khi quá muộn.
- Bước 5 - Ghi nhận kết quả. Giữ được hay không.
- Bước 6 - Dùng đúng mục đích. Hỗ trợ, không để phân biệt đối xử.
Để làm gì: chuyển từ hiểu nguyên nhân sang hành động giảm nghỉ việc.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chọn nhóm ưu tiên. Nhiều nghỉ, giá trị cao.
- Bước 2 - Chọn giải pháp. Lương thưởng, phát triển, quản lý, môi trường.
- Bước 3 - Ước tính chi phí và hiệu quả. So với chi phí nghỉ việc.
- Bước 4 - Giao người, hạn. Chịu trách nhiệm rõ.
- Bước 5 - Thực hiện và truyền thông. Cho người lao động.
- Bước 6 - Theo dõi chỉ số. Trước và sau.
Để làm gì: lãnh đạo nắm tình hình giữ chân và điều chỉnh kịp thời.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lập báo cáo. Tỷ lệ, nguyên nhân, nhóm nóng.
- Bước 2 - So sánh với mục tiêu. Và kỳ trước.
- Bước 3 - Đánh giá giải pháp. Có hiệu quả không.
- Bước 4 - Nêu rủi ro. Vị trí then chốt.
- Bước 5 - Đề xuất điều chỉnh. Kèm người phụ trách.
- Bước 6 - Lưu hồ sơ. Để so sánh dài hạn.
Vấn đề theo từng cấp: thực thi, quản lý, lãnh đạo, nhân viên và đặc thù ngành.
- Ghi nhận lý do nghỉ không thống nhất.
- Phỏng vấn thôi việc làm hình thức.
- Dữ liệu nghỉ việc rải rác.
- Tính tỷ lệ mỗi nơi một cách.
- Biết người sắp nghỉ nhưng không báo.
- Trực tiếp là nguyên nhân nhưng không nhận.
- Không có thời gian trò chuyện với nhân viên.
- Chỉ phản ứng khi đã có đơn nghỉ.
- Xem nghỉ việc là chuyện bình thường, không tính chi phí.
- Không đầu tư giữ chân người giỏi.
- Không biết nhóm nào đang mất nhiều người.
- Chỉ tăng lương mà bỏ qua nguyên nhân khác.
- Không có kênh góp ý an toàn.
- Không thấy lộ trình phát triển.
- Quản lý trực tiếp là lý do chính.
- Nói lý do giả khi nghỉ vì ngại.
- Công nhân nghỉ hàng loạt sau kỳ lương, sau tết.
- Áp lực ca đêm, tăng ca kéo dài.
- Nghỉ sớm trong những ngày đầu làm việc.
- Nhân viên điểm bán nghỉ liên tục.
- Một người nghỉ làm cả điểm bán gián đoạn.
- Doanh nghiệp nhỏ phụ thuộc vào vài người then chốt.
Bốn nhóm chỉ số: tài chính, khách hàng, quy trình, con người.
- Chi phí nghỉ việc ước tính mỗi người
- Tổng chi phí nghỉ việc theo kỳ
- Chi phí thay thế so với chi phí giữ chân
- Chưa có chỉ số chuẩn cho nhóm này
- Tỷ lệ nghỉ việc có phỏng vấn thôi việc
- Thời gian ghi nhận dữ liệu nghỉ việc
- Tỷ lệ kế hoạch giữ chân được thực hiện đúng hạn
- Tỷ lệ nghỉ việc chung
- Tỷ lệ nghỉ việc tự nguyện và có tiếc
- Tỷ lệ nghỉ việc giai đoạn đầu
- Tỷ lệ giữ chân sau một năm
Ai làm gì trong từng mô hình, lật thẻ để xem.
- HR: theo dõi nghỉ việc theo xưởng, tổ.
- Quản đốc, trưởng ca: nhận diện người sắp nghỉ.
- Giám đốc nhà máy: xem chi phí nghỉ việc.
- HR trụ sở: bảng nghỉ việc toàn chuỗi.
- Quản lý khu vực: so các điểm.
- Quản lý điểm: giữ đội ngũ.
- HR: phân tích nghỉ việc theo mùa.
- Trưởng bộ phận: trao đổi giữ chân.
- Tổng quản lý: duyệt kế hoạch giữ chân.
- HR: theo dõi nghỉ việc tài xế, kho.
- Điều phối: báo dấu hiệu sớm.
- Giám đốc vận hành: duyệt biện pháp.
- HR dự án: theo dõi biến động theo công trình.
- Chỉ huy trưởng: giữ nhân sự then chốt.
- Giám đốc: duyệt chính sách giữ chân.
- Chủ doanh nghiệp: trò chuyện trực tiếp với người then chốt.
- Kế toán kiêm nhân sự: ghi nhận lý do nghỉ.
- Trưởng nhân sự: xây kế hoạch giữ chân, báo cáo.
- Chuyên viên nhân sự: phỏng vấn thôi việc, phân tích.
- Quản lý bộ phận: thực hiện giữ chân.
Tick từng mục và tải về file CSV để giao việc.
- Thống nhất định nghĩa các loại nghỉ việc
- Ghi nhận bộ phận, chức danh, thâm niên
- Phân loại theo lý do
- Đánh dấu nghỉ việc có tiếc
- Đối chiếu quyết định, ngày nghỉ
- Cập nhật dữ liệu hằng tháng
- Chuẩn bị bộ câu hỏi thống nhất
- Chọn người phỏng vấn độc lập
- Giải thích mục đích và bảo mật
- Ghi nhận lý do chính và phụ
- Tổng hợp theo nhóm nguyên nhân
- Báo cáo cho trưởng nhân sự
- Chọn các dấu hiệu cảnh báo
- Xác định nhóm then chốt cần ưu tiên
- Theo dõi định kỳ cùng quản lý
- Trao đổi giữ chân kịp thời
- Ghi nhận kết quả giữ chân
- Dùng dữ liệu để hỗ trợ, không phân biệt đối xử
- Chọn nhóm ưu tiên
- Chọn giải pháp phù hợp nguyên nhân
- Ước tính chi phí và hiệu quả
- Giao người phụ trách và hạn
- Truyền thông cho người lao động
- Theo dõi chỉ số trước và sau