Sáu khái niệm giúp tính lương tăng ca đúng tỷ lệ theo loại ngày, đúng ghi nhận giờ và đúng giới hạn luật. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba quy định quyết định số tiền tăng ca cho mỗi giờ.
Làm thêm vào ngày thường, ngày nghỉ hằng tuần và ngày lễ có tỷ lệ khác nhau.
Là gì
Điều 98 Bộ luật Lao động 2019 quy định tiền lương làm thêm giờ ít nhất bằng 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần và 300% vào ngày nghỉ lễ, tết (chưa kể tiền lương ngày lễ, tết, ngày nghỉ có hưởng lương nếu người lao động hưởng lương ngày).
Cách làm
- Đánh dấu loại ngày cho từng ngày trong lịch.
- Áp tỷ lệ tương ứng cho giờ làm thêm của ngày đó.
- Tách tổng tiền làm thêm theo từng loại để kiểm tra.
Lưu ý
Các con số trên là mức sàn theo luật. Doanh nghiệp có thể trả cao hơn nhưng không được thấp hơn.
Làm thêm trong khung 22 giờ đến 6 giờ được cộng thêm một khoản theo quy định.
Là gì
Giờ làm việc ban đêm là từ 22 giờ đến 6 giờ sáng hôm sau (Điều 106 Bộ luật Lao động 2019). Người làm việc ban đêm được trả thêm ít nhất 30%. Làm thêm giờ vào ban đêm còn được trả thêm theo quy định tại Điều 98.
Cách làm
- Tách giờ làm thêm ban ngày và ban đêm trong bảng công.
- Tính phần thêm ban đêm riêng để không bị gộp.
- Kiểm tra lại khi ca đi qua nửa đêm.
Lưu ý
Các mức phụ thu cụ thể cần đối chiếu Điều 98 và Điều 106 cùng văn bản hiện hành.
Tăng ca được tính theo đơn giá của công việc người đó đang làm.
Là gì
Điều 98 quy định làm thêm được tính theo đơn giá tiền lương hoặc tiền lương thực trả theo công việc đang làm. Khi người lao động làm thêm việc khác có đơn giá cao hơn, cần tính theo đúng công việc đã làm.
Cách làm
- Ghi công việc thực hiện trong giờ làm thêm.
- Tính theo đơn giá của công việc đó.
- Ghi chú khi người lao động làm nhiều việc trong cùng giờ.
Lưu ý
Việc gộp mọi giờ làm thêm theo một đơn giá thấp là sai theo quy định.
Ba việc đảm bảo tăng ca được ghi đúng và không vượt luật.
Giờ làm thêm được ghi riêng và có phiếu đăng ký được duyệt.
Là gì
Tính lương làm thêm dựa trên giờ làm thêm thực tế. Nếu không có phiếu đăng ký hoặc duyệt, dữ liệu dễ bị tranh cãi. Phiếu cần có người đề nghị, người duyệt và thời gian cụ thể.
Cách làm
- Lập phiếu đăng ký làm thêm trước khi làm.
- Người duyệt xác nhận và ký trước ngày làm.
- Đối chiếu phiếu với bảng công sau ngày làm.
Lưu ý
Làm thêm không phiếu vẫn phải trả lương. Phiếu chỉ là công cụ quản lý, không phải điều kiện để được trả.
Số giờ làm thêm có trần theo ngày, theo tháng và theo năm.
Là gì
Điều 107 Bộ luật Lao động 2019 quy định giới hạn giờ làm thêm. Khi tính lương tăng ca, cần theo dõi tổng giờ làm thêm của từng người để không vượt giới hạn, kể cả khi người lao động muốn làm thêm.
Cách làm
- Tính tổng giờ làm thêm từng người theo tuần và tháng.
- Cảnh báo khi người lao động sắp chạm giới hạn.
- Không xếp thêm ca khi đã đạt giới hạn.
Lưu ý
Giới hạn cụ thể cần đối chiếu Điều 107 và văn bản hiện hành.
Đơn giá giờ dùng để nhân với số giờ tăng ca và tỷ lệ tương ứng.
Là gì
Đơn giá giờ thường được tính từ lương theo tháng hoặc đơn giá công việc đang làm, chia cho số giờ chuẩn. Đơn giá này là cơ sở để nhân với tỷ lệ tăng ca.
Cách làm
- Chọn cách tính số giờ chuẩn trong tháng và dùng thống nhất.
- Ghi công thức đơn giá giờ vào hồ sơ lương.
- Kiểm tra mẫu vài người bằng tính tay.
Lưu ý
Đơn giá giờ lấy từ lương thực trả hay lương cơ bản cần được quy định rõ, vì ảnh hưởng đến số tiền.
Ba nhóm thuật ngữ nền tảng khi tính lương tăng ca.
- Làm thêm giờ (tăng ca): thời gian làm việc ngoài giờ làm việc bình thường theo quy định hoặc theo thỏa thuận.
- Giờ làm việc bình thường: số giờ chuẩn theo ngày, tuần của công ty.
- Thỏa thuận làm thêm: sự đồng ý của người lao động, có văn bản hoặc ghi nhận rõ ràng.
- Đăng ký làm thêm: đề xuất và phê duyệt trước khi phát sinh.
- Làm thêm ban đêm: giờ làm thêm rơi vào khung giờ ban đêm theo quy định.
- Ngày thường: hệ số thấp nhất theo quy định.
- Ngày nghỉ hằng tuần: hệ số cao hơn ngày thường.
- Ngày lễ, tết hưởng lương: hệ số cao nhất theo luật.
- Tăng ca đêm: cộng thêm phần trả cho làm đêm.
- Hệ số tăng ca: tỷ lệ nhân với đơn giá giờ để ra tiền làm thêm.
- Giới hạn giờ làm thêm: mức tối đa theo ngày, tháng, năm theo luật.
- Đơn giá giờ: mức lương một giờ làm việc, dùng để tính tiền tăng ca.
- Giờ nghỉ bù: thay vì trả tiền, bố trí nghỉ bù theo thỏa thuận.
- Phiếu làm thêm: chứng từ đăng ký và xác nhận giờ làm thêm.
- Chi phí tăng ca: tổng tiền làm thêm trong kỳ.
Sáu quy trình cốt lõi, mỗi quy trình có mục đích và các bước thực hiện.
Để làm gì: có khung rõ ràng về điều kiện, hệ số và giới hạn làm thêm giờ, đúng pháp luật.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Xác định nhu cầu. Bộ phận nào, tình huống nào cần làm thêm.
- Bước 2 - Đối chiếu pháp luật. Hệ số, giới hạn giờ, trường hợp cấm.
- Bước 3 - Quy định điều kiện. Phê duyệt trước, thỏa thuận, nghỉ bù.
- Bước 4 - Quy định cách tính. Đơn giá giờ, làm tròn.
- Bước 5 - Ban hành quy chế. Thông báo cho toàn bộ người lao động.
- Bước 6 - Đưa vào hợp đồng, nội quy. Để có căn cứ khi phát sinh.
Để làm gì: chỉ làm thêm khi cần thiết, có phê duyệt và có người chịu trách nhiệm.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Quản lý lập đề xuất. Lý do, số người, số giờ.
- Bước 2 - Người lao động đồng ý. Ghi nhận thỏa thuận.
- Bước 3 - Kiểm tra giới hạn. Giờ đã dùng trong tháng, năm.
- Bước 4 - Phê duyệt. Theo thẩm quyền.
- Bước 5 - Thông báo. Cho bộ phận chấm công và nhân sự.
- Bước 6 - Lưu phiếu làm thêm. Làm chứng từ tính lương.
Để làm gì: có dữ liệu giờ làm thêm chính xác từ chấm công và xác nhận.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Lấy dữ liệu chấm công. Giờ vào, ra thực tế.
- Bước 2 - Đối chiếu phiếu đã duyệt. Chỉ tính giờ có phê duyệt.
- Bước 3 - Trừ giờ nghỉ. Theo quy định giờ nghỉ giữa ca.
- Bước 4 - Xử lý chênh lệch. Làm lố, làm thiếu so với phiếu.
- Bước 5 - Quản lý xác nhận. Ký xác nhận giờ thực tế.
- Bước 6 - Chốt giờ làm thêm. Khóa dữ liệu kỳ.
Để làm gì: tính đúng tiền làm thêm theo loại ngày, loại giờ và hệ số.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Tính đơn giá giờ. Từ mức lương làm căn cứ.
- Bước 2 - Phân loại giờ. Ngày thường, nghỉ tuần, lễ, ban đêm.
- Bước 3 - Áp hệ số. Theo luật và quy chế.
- Bước 4 - Tính phần ban đêm. Nếu có.
- Bước 5 - Tổng hợp tiền tăng ca. Theo người, bộ phận.
- Bước 6 - Kiểm tra bất thường. Người có số giờ lớn.
Để làm gì: bảo đảm không vượt giới hạn pháp luật và bảo vệ sức khỏe người lao động.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Theo dõi lũy kế. Giờ làm thêm theo tháng và năm.
- Bước 2 - Cảnh báo sớm. Khi gần ngưỡng tối đa.
- Bước 3 - Điều chỉnh kế hoạch. Điều thêm người hoặc chuyển việc.
- Bước 4 - Bố trí nghỉ bù. Theo thỏa thuận khi phù hợp.
- Bước 5 - Ghi nhận ngoại lệ. Trường hợp đặc biệt theo luật.
- Bước 6 - Báo cáo tuân thủ. Gửi lãnh đạo.
Để làm gì: trả đúng, đủ tiền làm thêm và có hồ sơ khi bị kiểm tra.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - So với kỳ trước. Chênh lệch bất thường.
- Bước 2 - Đối chiếu chứng từ. Phiếu, chấm công, bảng lương.
- Bước 3 - Trình duyệt. Theo quy định.
- Bước 4 - Chi trả cùng kỳ lương. Có chi tiết trên phiếu lương.
- Bước 5 - Giải đáp thắc mắc. Bằng số liệu.
- Bước 6 - Lưu hồ sơ. Phục vụ thanh tra, kiểm toán.
Vấn đề theo từng cấp: thực thi, quản lý, lãnh đạo, nhân viên và đặc thù ngành.
- Phân loại sai ngày thường, nghỉ tuần, lễ.
- Áp sai hệ số hoặc đơn giá giờ.
- Tính giờ không có phiếu phê duyệt.
- Quên phần phụ cấp làm đêm.
- Cho tăng ca miệng, không đăng ký trước.
- Dồn việc cho một nhóm làm đi làm lại nhiều giờ.
- Không theo dõi giới hạn giờ làm thêm.
- Xác nhận giờ thực tế qua loa.
- Dùng tăng ca thay cho tuyển thêm người.
- Chi phí tăng ca tăng nhưng không phân tích nguyên nhân.
- Rủi ro vi phạm giới hạn giờ làm và bị xử phạt.
- Thiếu chính sách rõ về nghỉ bù và trả tiền.
- Bị yêu cầu làm thêm không báo trước.
- Tiền tăng ca thiếu hoặc trả chậm.
- Kiệt sức vì làm thêm kéo dài.
- Không hiểu hệ số tính tiền.
- Đơn hàng gấp làm giờ làm thêm tăng đột biến.
- Ca đêm chồng lên làm thêm, tính phức tạp.
- Công nhân thời vụ làm thêm không đủ hồ sơ.
- Giờ cao điểm, lễ tết làm thêm nhiều.
- Doanh nghiệp nhỏ trả tăng ca bằng tiền mặt, thiếu chứng từ.
- Mỗi điểm bán áp hệ số khác nhau.
- Quản lý điểm bán không nắm giới hạn pháp luật.
Bốn nhóm chỉ số: tài chính, khách hàng, quy trình, con người.
- Chi phí tăng ca trên tổng quỹ lương
- Chi phí tăng ca trên doanh thu hoặc sản lượng
- Chi phí tăng ca bình quân mỗi người
- Chưa có chỉ số chuẩn cho nhóm này
- Tỷ lệ giờ làm thêm có phê duyệt trước
- Tỷ lệ vượt giới hạn giờ làm thêm
- Tỷ lệ sai sót khi tính tiền tăng ca
- Tỷ lệ tăng ca trả đúng kỳ
- Số giờ làm thêm bình quân mỗi người
- Số người sát ngưỡng giờ làm thêm
- Tỷ lệ nghỉ việc ở nhóm tăng ca nhiều
- Số khiếu nại về tiền tăng ca
Ai làm gì trong từng mô hình, lật thẻ để xem.
- Quản đốc: đề xuất làm thêm theo đơn hàng.
- Trưởng ca: xác nhận giờ thực tế.
- C&B: tính tiền, kiểm soát giới hạn.
- HR trụ sở: chuẩn hệ số, giới hạn.
- Quản lý điểm: đăng ký làm thêm giờ cao điểm.
- Kế toán: chi trả.
- Trưởng bộ phận: lập lịch làm thêm ngày lễ.
- HR: tính hệ số ngày lễ, ban đêm.
- Kế toán: chi trả, thuế.
- Điều phối: đăng ký làm thêm khi cao điểm.
- Quản lý kho: xác nhận giờ.
- C&B: tính, kiểm soát giới hạn giờ lái xe.
- Chỉ huy trưởng: đề xuất làm thêm theo tiến độ.
- Cán bộ an toàn: kiểm soát an toàn ca đêm.
- HR công trường: tổng hợp, tính tiền.
- Chủ doanh nghiệp: quyết định làm thêm.
- Kế toán kiêm nhân sự: tính và chi trả.
- Quản lý trực tiếp: ghi nhận giờ.
- Trưởng nhân sự: quy chế, cảnh báo giới hạn.
- Chuyên viên chấm công: đối soát giờ.
- C&B: tính tiền, báo cáo.
Tick từng mục và tải về file CSV để giao việc.
- Xác định nhu cầu và bộ phận cần làm thêm
- Đối chiếu hệ số và giới hạn theo luật
- Quy định điều kiện và phê duyệt
- Quy định cách tính đơn giá giờ
- Ban hành và thông báo
- Đưa vào hợp đồng, nội quy
- Có lý do và số giờ dự kiến
- Người lao động đồng ý
- Kiểm tra giới hạn giờ đã dùng
- Có phê duyệt đúng thẩm quyền
- Thông báo cho bộ phận chấm công
- Lưu phiếu làm thêm
- Đối chiếu giờ thực tế với phiếu đã duyệt
- Tính đơn giá giờ
- Phân loại ngày thường, nghỉ tuần, lễ, đêm
- Áp đúng hệ số
- Kiểm tra giờ bất thường
- Chuyển vào bảng lương
- Theo dõi lũy kế theo tháng và năm
- Cảnh báo người gần ngưỡng
- Điều chỉnh kế hoạch khi cần
- Bố trí nghỉ bù nếu có thỏa thuận
- Ghi nhận ngoại lệ theo luật
- Báo cáo tuân thủ cho lãnh đạo