Sáu cách phân tích lực lượng lao động: xu hướng số người, cơ cấu, năng lực so với nhu cầu, phân bố theo nơi làm và giới hạn của dữ liệu. Bấm vào từng ô để lật và xem giải thích.
Ba góc nhìn cho biết lực lượng đang lớn lên thế nào và gồm những ai.
Theo dõi số người theo tháng để thấy lực lượng đang tăng hay giảm.
Là gì
Phân tích xu hướng là nhìn số người (headcount hoặc FTE) theo thời gian để thấy tăng, giảm và mùa vụ. Đây là nền tảng để hiểu các phân tích sâu hơn.
Cách làm
- Lấy số người theo tháng trong ít nhất 12 tháng.
- Vẽ đường xu hướng và đánh dấu các sự kiện lớn.
- Tách xu hướng theo đơn vị để thấy nơi nào thay đổi.
Lưu ý
Xu hướng chung có thể che giấu một đơn vị tăng mạnh và đơn vị khác giảm mạnh.
Tỷ lệ theo giới, độ tuổi, thâm niên, loại hợp đồng và vị trí.
Là gì
Cơ cấu lực lượng cho biết thành phần người lao động. Cơ cấu thay đổi có thể báo trước rủi ro, ví dụ tỷ lệ người mới quá cao hoặc nhiều người sắp đến tuổi nghỉ.
Cách làm
- Chọn 4 đến 5 chiều cơ cấu quan trọng với doanh nghiệp.
- Tính tỷ lệ từng nhóm theo quý.
- Ghi chú khi cơ cấu thay đổi do chính sách.
Lưu ý
Cơ cấu theo độ tuổi và giới tính là dữ liệu cá nhân. Chỉ dùng số tổng hợp khi báo cáo rộng.
So số người đang có với số người cần theo kế hoạch sản xuất hoặc dịch vụ.
Là gì
So sánh năng lực (số người có sẵn, số giờ có thể làm) với nhu cầu (khối lượng công việc dự kiến) cho biết thiếu hay thừa người. Đây là đầu vào cho kế hoạch tuyển và đào tạo.
Cách làm
- Quy đổi khối lượng công việc thành số giờ cần.
- So với số giờ có sẵn sau khi trừ nghỉ phép và nghỉ ốm.
- Lập kế hoạch tuyển hoặc điều chuyển cho khoảng chênh lệch.
Lưu ý
Dự báo nhu cầu càng xa càng kém chính xác. Cập nhật theo tháng thay vì một lần trong năm.
Ba góc nhìn giúp thấy lực lượng ở đâu và di chuyển thế nào.
Xem lực lượng ở từng nơi làm việc, không chỉ tổng toàn công ty.
Là gì
Phân bố theo đơn vị cho biết người lao động đang ở đâu. Khi một nhà máy hoặc cửa hàng thiếu người nhưng toàn công ty vẫn đủ, bài toán cần giải quyết là điều chuyển hoặc tuyển theo nơi.
Cách làm
- Lập bảng số người theo đơn vị và địa điểm.
- So sánh mức lấp đầy giữa các nơi.
- Đề xuất điều chuyển khi có nơi thừa và nơi thiếu.
Lưu ý
Điều chuyển giữa các nơi xa nhau có chi phí và ảnh hưởng đến người lao động. Cần cân nhắc.
Đo số người vào, nghỉ và chuyển nội bộ trong kỳ để thấy lực lượng luân chuyển thế nào.
Là gì
Dòng chảy (workforce flow) gồm số người tuyển mới, số nghỉ việc và số chuyển nội bộ. Cùng một số headcount ổn định vẫn có thể có dòng chảy lớn, và đó là chi phí ẩn.
Cách làm
- Đếm vào, ra và chuyển trong cùng một kỳ.
- Tính tỷ lệ so với headcount bình quân.
- So các đơn vị để tìm nơi dòng chảy bất thường.
Lưu ý
Dòng chảy cao thường là dấu hiệu của vấn đề quản lý, không chỉ là vấn đề tuyển dụng.
Dữ liệu thiếu hoặc sai làm phân tích sai, cần biết để không tin quá mức.
Là gì
Phân tích lực lượng chỉ tốt khi dữ liệu đầy đủ, đúng và cập nhật. Cần nêu rõ giới hạn trong báo cáo, và không suy luận nguyên nhân từ dữ liệu quá ít.
Cách làm
- Ghi rõ nguồn dữ liệu và ngày cập nhật trên mỗi báo cáo.
- Đánh dấu các chỉ số có dữ liệu thiếu.
- Không kết luận nguyên nhân khi số mẫu quá nhỏ.
Lưu ý
Phân tích trên vài người có thể cho kết quả rất lệch. Đừng ra quyết định nhân sự chỉ từ một con số nhỏ.
Ba nhóm thuật ngữ nền tảng của phân tích lực lượng lao động.
- Workforce Analytics: phân tích dữ liệu lực lượng lao động để hỗ trợ quyết định.
- Headcount: số người tại một thời điểm.
- FTE: số nhân sự quy đổi tương đương toàn thời gian.
- Cơ cấu nhân sự: phân bổ theo bộ phận, chức danh, tuổi, thâm niên.
- Span of control: số người một quản lý trực tiếp phụ trách.
- Tỷ lệ nghỉ việc: số người nghỉ trên nhân sự bình quân.
- Tỷ lệ tuyển mới: số người vào trên nhân sự bình quân.
- Điều chuyển nội bộ: thay đổi vị trí trong tổ chức.
- Thâm niên: thời gian gắn bó.
- Vắng mặt: tỷ lệ ngày nghỉ trên ngày công kế hoạch.
- Năng suất lao động: kết quả trên mỗi người hoặc mỗi giờ công.
- Chi phí nhân sự: tổng chi phí liên quan đến người lao động.
- Kế hoạch nhân lực: nhu cầu người theo kế hoạch kinh doanh.
- Khoảng trống nhân lực: chênh giữa nhu cầu và hiện có.
- Dashboard nhân sự: bảng theo dõi chỉ số tập trung.
Sáu quy trình cốt lõi, mỗi quy trình có mục đích và các bước thực hiện.
Để làm gì: phân tích để giải quyết vấn đề thật, không làm báo cáo cho có.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Gặp lãnh đạo. Nghe các vấn đề đang lo.
- Bước 2 - Chuyển thành câu hỏi. Ví dụ vì sao nghỉ việc cao.
- Bước 3 - Chọn chỉ số liên quan. Đủ để trả lời.
- Bước 4 - Xác định dữ liệu cần. Nguồn và độ sẵn có.
- Bước 5 - Thống nhất kết quả mong đợi. Định dạng, thời hạn.
- Bước 6 - Duyệt phạm vi. Tránh lan man.
Để làm gì: có nguồn dữ liệu sạch, thống nhất để phân tích đáng tin.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Liệt kê nguồn. Hồ sơ, chấm công, lương, tuyển dụng.
- Bước 2 - Chuẩn hóa định nghĩa. Thế nào là nghỉ việc, FTE.
- Bước 3 - Thống nhất mã. Nhân viên, bộ phận, chức danh.
- Bước 4 - Làm sạch. Trùng, thiếu, sai định dạng.
- Bước 5 - Gộp dữ liệu. Một bảng thống nhất.
- Bước 6 - Kiểm tra mẫu. Đối chiếu với thực tế.
Để làm gì: theo dõi nhất quán các chỉ số cốt lõi qua các kỳ.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chọn chỉ số. Ít nhưng đủ ý nghĩa.
- Bước 2 - Định nghĩa công thức. Viết rõ để mọi người tính như nhau.
- Bước 3 - Chọn nhịp theo dõi. Tháng, quý.
- Bước 4 - Thiết lập mốc so sánh. Kỳ trước, kế hoạch, ngành.
- Bước 5 - Phân quyền xem. Theo vai trò.
- Bước 6 - Phổ biến. Cho người dùng báo cáo.
Để làm gì: hiểu vì sao có biến động, không chỉ thấy con số.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Mô tả hiện trạng. Chỉ số hiện tại, xu hướng.
- Bước 2 - Chia nhỏ. Theo bộ phận, thâm niên, quản lý.
- Bước 3 - Tìm nhóm bất thường. Nơi lệch nhiều nhất.
- Bước 4 - Kết hợp thông tin định tính. Phỏng vấn, khảo sát.
- Bước 5 - Nêu giả thuyết nguyên nhân. Kèm bằng chứng.
- Bước 6 - Kiểm chứng. Với quản lý bộ phận.
Để làm gì: lãnh đạo hiểu nhanh và ra quyết định.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Mở bằng kết luận. Điều quan trọng nhất.
- Bước 2 - Chọn biểu đồ phù hợp. Đơn giản, dễ đọc.
- Bước 3 - Giải thích ý nghĩa. Không chỉ nêu số.
- Bước 4 - Nêu rủi ro và cơ hội. Rõ ràng.
- Bước 5 - Đề xuất hành động. Cụ thể, có người phụ trách.
- Bước 6 - Trình bày và lấy ý kiến. Chốt bước tiếp theo.
Để làm gì: biến phân tích thành thay đổi thực sự và đo được.
Các bước thực hiện
- Bước 1 - Chọn hành động ưu tiên. Tác động lớn, khả thi.
- Bước 2 - Giao người, hạn. Chịu trách nhiệm rõ.
- Bước 3 - Thiết lập chỉ số theo dõi. Trước và sau.
- Bước 4 - Rà soát định kỳ. Tiến độ.
- Bước 5 - Đánh giá kết quả. Có cải thiện không.
- Bước 6 - Rút kinh nghiệm. Cập nhật bộ chỉ số.
Vấn đề theo từng cấp: thực thi, quản lý, lãnh đạo, nhân viên và đặc thù ngành.
- Dữ liệu rải rác nhiều file, nhiều hệ thống.
- Định nghĩa chỉ số mỗi người hiểu một kiểu.
- Mất nhiều thời gian làm sạch dữ liệu.
- Báo cáo thủ công, dễ sai.
- Không có số liệu về đội nhóm mình.
- Không tin số liệu của nhân sự.
- Báo cáo nhiều số nhưng ít ý nghĩa.
- Không dùng số liệu để quản lý người.
- Có báo cáo nhưng không dùng để quyết định.
- Hỏi số liệu gấp, không có sẵn.
- Không rõ nhu cầu nhân lực tương lai.
- Số người nghỉ cao nhưng không biết vì sao.
- Lo ngại dữ liệu cá nhân bị dùng sai.
- Không thấy khảo sát dẫn tới thay đổi.
- Bị đánh giá chỉ bằng con số.
- Không hiểu dữ liệu nào đang được thu thập.
- Nhân sự thời vụ biến động, khó đếm chính xác.
- Năng suất phụ thuộc nhiều yếu tố ngoài con người.
- Dữ liệu sản lượng và nhân sự ở hệ thống khác nhau.
- Nghỉ việc cao ở nhân viên mới tại điểm bán.
- Doanh nghiệp nhỏ ít dữ liệu, ghi chép thủ công.
- Mỗi điểm bán ghi nhận dữ liệu theo cách riêng.
Bốn nhóm chỉ số: tài chính, khách hàng, quy trình, con người.
- Chi phí nhân sự trên doanh thu
- Doanh thu bình quân mỗi nhân sự
- Chi phí nhân sự bình quân mỗi người
- Chưa có chỉ số chuẩn cho nhóm này
- Thời gian ra báo cáo nhân sự sau khi chốt kỳ
- Tỷ lệ dữ liệu đầy đủ, chính xác
- Số báo cáo được lãnh đạo sử dụng
- Headcount và FTE theo bộ phận
- Tỷ lệ nghỉ việc
- Tỷ lệ vắng mặt
- Thâm niên bình quân
Ai làm gì trong từng mô hình, lật thẻ để xem.
- HR analyst: phân tích nghỉ việc, vắng mặt theo xưởng.
- Quản đốc: dùng dữ liệu bố trí nhân lực.
- Giám đốc nhà máy: theo dõi năng suất, chi phí.
- HR trụ sở: bảng chỉ số toàn chuỗi.
- Quản lý khu vực: so sánh các điểm.
- Quản lý điểm: theo dõi đội mình.
- HR: phân tích nghỉ việc, mùa vụ.
- Trưởng bộ phận: kế hoạch nhân lực theo mùa.
- Tổng quản lý: theo dõi chi phí nhân sự.
- HR: phân tích nghỉ việc tài xế, kho.
- Điều phối: dự báo nhu cầu nhân lực.
- Giám đốc vận hành: theo dõi năng suất.
- HR dự án: kế hoạch nhân lực theo giai đoạn.
- Chỉ huy trưởng: điều phối nhân lực.
- Giám đốc: chi phí nhân công theo dự án.
- Chủ doanh nghiệp: theo dõi vài chỉ số cốt lõi.
- Kế toán kiêm nhân sự: ghi chép, tổng hợp.
- Trưởng nhân sự: xây bộ chỉ số, báo cáo lãnh đạo.
- Chuyên viên nhân sự: thu thập, làm sạch.
- Quản lý bộ phận: dùng số liệu quản lý đội.
Tick từng mục và tải về file CSV để giao việc.
- Nghe lãnh đạo nêu vấn đề
- Chuyển thành câu hỏi cụ thể
- Chọn chỉ số liên quan
- Xác định dữ liệu cần có
- Thống nhất kết quả mong đợi
- Duyệt phạm vi và thời hạn
- Liệt kê các nguồn dữ liệu
- Thống nhất định nghĩa chỉ số
- Thống nhất mã nhân viên, bộ phận
- Làm sạch dữ liệu trùng, thiếu
- Gộp thành một bảng thống nhất
- Kiểm tra mẫu với thực tế
- Mở bằng kết luận chính
- Dùng biểu đồ đơn giản
- Giải thích ý nghĩa con số
- Nêu rủi ro và cơ hội
- Đề xuất hành động cụ thể
- Chốt người phụ trách và thời hạn
- Chọn hành động ưu tiên
- Giao người và hạn
- Thiết lập chỉ số trước và sau
- Rà soát tiến độ định kỳ
- Đánh giá kết quả
- Cập nhật bộ chỉ số